Co to znaczy być celiakiem?
Celiakia, czyli choroba trzewna, to przewlekła choroba autoimmunologiczna, która uszkadza jelito cienkie i utrudnia wchłanianie witamin, minerałów oraz innych składników odżywczych. Schorzenie to powoduje nietolerancję glutenu – białka obecnego w pszenicy, życie i jęczmieniu. Niewłaściwe wchłanianie pokarmów może prowadzić do niedożywienia oraz wielu dolegliwości.
Jakie objawy może mieć osoba z celiakią?
U osób z celiakią mogą występować różne objawy, nie tylko ze strony układu pokarmowego. Oto najczęstsze symptomy:
- Utrata masy ciała.
- Niewyjaśniona anemia.
- Częste bóle brzucha.
- Skurcze mięśni.
- Przewlekłe zmęczenie.
- Opóźnienie wzrostu u dzieci.
- Przewlekłe biegunki.
- Wzdęcia.
- Bóle kości i stawów.
Rodzaje celiakii:
- Celiakia subkliniczna (bezobjawowa). Brak objawów, ale występują uszkodzenia jelita. Pacjenci często nie przestrzegają diety, co pogarsza stan jelit.
- Celiakia klasyczna (objawowa). Najczęstsza postać choroby, objawy mogą różnić się u poszczególnych pacjentów.
- Celiakia potencjalna. Pacjent nie ma obciążenia genetycznego, ale w badaniach stwierdza się zmiany w błonie śluzowej jelita.
- Celiakia utajona. Rzadka postać – pacjent po spożyciu glutenu nie wykazuje objawów ani uszkodzeń jelit.
- Celiakia oporna. Najczęściej diagnozowana u osób po 50. roku życia. Najgroźniejsza postać, nieleczona może prowadzić do rozwoju chłoniaka.
Jakie produkty może jeść osoba z celiakią?
Osoby z celiakią muszą przez całe życie stosować dietę bezglutenową, aby złagodzić objawy i chronić jelita. Lekarz i dietetyk mogą pomóc w ułożeniu zdrowego jadłospisu. Oto przykłady produktów bezpiecznych:
- Mięso, owoce, warzywa, ryż i ziemniaki w naturalnej postaci, bez dodatków.
- Mąki z ryżu, kukurydzy, soi, orzechów, quinoa czy gryki.
- Produkty oznaczone jako „bezglutenowe”.
Produkty i napoje zawierające gluten
Gluten naturalnie występuje w wielu produktach spożywczych – zarówno oczywistych, jak i mniej oczywistych. Do najczęstszych należą:
- Mąka pszenna, jęczmienna, orkiszowa, żytnia, z pszenżyta oraz owies.
- Pieczywo i wypieki przygotowane z mąk glutenowych.
- Ciasta i słodycze przemysłowe.
- Makarony z mąki pszennej.
- Piwo.
- Słód jęczmienny i drożdże piwne.
- Niektóre przetwory mleczne (jogurty, koktajle smakowe).
- Produkty gotowe i mrożone.
- Mięsa przetworzone i wędliny.
- Napojowe mieszanki typu kawa rozpuszczalna, kakao, soki przemysłowe.
- Słodycze: żelki, cukierki, prażone orzechy, praliny.
- Gotowe sosy i zupy instant.
Jak rozpoznać produkt bezpieczny dla celiaków?
Zgodnie z Rozporządzeniem UE nr 1169/2011, etykiety muszą jasno informować o obecności alergenów. Oto główne oznaczenia dotyczące glutenu:
- Produkty zawierające gluten muszą to zaznaczać na etykiecie.
- Produkty z zawartością glutenu poniżej 100 mg/kg oznaczane są jako „bardzo niska zawartość glutenu”.
- Produkty poniżej 20 mg/kg są klasyfikowane jako „bezglutenowe”.
- Produkty z oznaczeniem „Kontrolowane przez FACE” (Hiszpańska Federacja Stowarzyszeń Celiaków) zawierają poniżej 10 mg/kg glutenu.
- Najczęściej spotykane symbole to znak przekreślonego kłosa, międzynarodowe logo „gluten free” lub gwarancja FACE.




















